Hafta tatilinde çalıştırılan işçiye mesai ücreti ödenmeli mi?

0
15

  Sözleşme ile haftalık çalışma süresinin 45 saatin altında belirlendiği durumlarda, hafta tatilinde çalıştırılan işçiye ücret yerine hafta içinde izin verilebilir mi? Fazla çalışma ücretinin hesaplanması nasıl yapılır? Prim ödemeleri fazla çalışma ya da bayram ücreti yerine verilebilir mi? Gece 11 saat nöbet tutan işçiye haftalık çalışma süresine göre fazla çalışma ücreti ödenir mi? Denkleştirme süresi nedir? Nasıl uygulanmalı?

4857 sayılı İş kanunu’na göre, hafta tatili iznini çalışana en az 24 saat kesintisiz olarak kullandırmak gerekiyor. Hafta tatili 24 saatten az kullandırılırsa bu durumda hafta tatili izini hiç kullandırılmamış sayılıyor. Hafta tatili bölünerek de kullanılamıyor.

İşverenlerin hafta tatili yaptırmayıp işçiye toplu izin kullandırması veya hafta tatilinde çalışan işçiye hafta içinde izin verilmesi işçi ile işveren arasında anlaşmazlıklara neden oluyor.

Fazla Çalışma Nedir?

4857 Sayılı iş kanunu’na göre haftalık çalışma saati 45 saattir. İş sözleşmesinde aksi belirtilmemişse bu süre, haftanın belirli günlerine eşit şekilde dağıtılarak kullanılıyor. Bu 45 saatlik çalışma süresi günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı şekillerde dağıtılabilir. İşte haftalık 45 saati aşan süreler fazla çalışma olarak kabul ediliyor.

Denkleştirme Süresi Nedir?

Tarafların karşılıklı olarak belirlemesi
suretiyle, en fazla 45 saat olabilen haftalık normal çalışma süresinin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günlük 11 saatlik çalışma süresini aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılmasıdır ve bu halde, 2 aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, en fazla 45 saat olabilen normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi, toplu iş sözleşmeleri ile 4 aya kadar artırılabilir. Yine burada haftalık çalışma süresinin aşıldığı durumlarda fazla Çalışma ücreti söz konusu olacaktır.

Yine denkleştirme süresinde dikkat edilecek bir diğer hususda günde 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işlerde ve özel politika gerektiren guruplarda sayılan 18 yaşını tamamlamamış işçiler, işyeri hekimi başta olmak üzere sağlıklarının elvermediği hekim raporu ile belgelenen işçiler, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçiler ve kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiler hakkında denkleştirme uygulaması uygulanmaz.

Telafi İzini Verilemez

Hafta tatili yaptırılmayan işçilere telafi adı altında izin verilmesi de yine kanuna aykırıdır. Hafta tatilinde çalışan işçiye fazla çalışma ücreti ödenmelidir. İş kanununa göre sadece iş yerinin çalışma günlerinde fazla çalışan işçilere, ücret yerine telafi izini verilebiliyor. Hafta tatili karşılığı yaptırılan izinler dava konusu olabiliyor.

Gece Nöbetlerine Fazla Çalışma Ücreti

Normalde 45 saatlik çalışma süresi haftanın günlerine bölünerek 7.5 saat olarak uygulanmaktadır. Ancak, özel güvenlik, sağlık hizmetleri gibi gece çalışması yapılan sektörlerde 2 gün çalışıp 2 gün dinlenme şeklinde program uygulanabilmekte. Bu düzende ki çalışmalar toplamı 45 saatin altına kalsa bile geceleri 7.5 saatten fazla çalıştırılan süreler için fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekiyor. Haftada 3 gün 11 saat gece nöbeti tutan özel güvenlik görevlisi, nöbet tuttuğu geceler için 3,5*3= 10,5 saat fazla çalışma ücretine hak kazanacaktır.

Prim Ödemeleri Fazla Çalışma Yerine Sayılamaz

Bazı işyelerinde fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi ücretlerin ödemesi, karşılığını prim ödemesi olarak yapıldığı gerekçesiyle verilmiyor. Bu tür ödemeler de yargıdan dönüyor. Yargıtaya göre prim ödemesi, çalışanı işe özendirmeye ve ödüllendirme amacı taşıdığı için yapılan ödemeleri ek ücret olarak kabul ediyor. Fazla çalışmalar için yapılacak ödemelerin ise çalıştırılan fazla sürenin ücreti olduğunu söylüyor.

Fazla Çalışma (Mesai) Ücretinin Hesaplanması

Haftalık çalışma süresi kanunda belirtildiği şekilde 45 saattir. Bu 45 saatin işçi ile işveren arasında ki iş sözleşmesine istinaden daha az belirlendiği durumlarda olabilmektedir. Örneğin, normal çalışma süresi 40 saat kararlaştırılmışsa 40 ile 45 saat arasında geçen süre olan 5 saat, fazla çalışma süresi olarak kabul edilir. Bu durumda haftalık 45 saat aşılmamış olsa da 40 saatin üzerindeki fazla sürelerle çalışma, saat ücretinin %25 fazlasıyla ödenir. Eğer bu süre 45 saat olarak belirlendiyse, saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenecektir.

Uygulamada fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu durumlar söz konusu olabilmektedir. Bu durumda yıllık 270 saatle sınırlı fazla çalışma kabul edilmektedir.

Taraflar arasında sözleşme ile başka türlü kararlaştırılmamışsa saat ücreti şu şekilde bulunur;

İşçinin aylık ücreti 2700₺ olsun, günlük ücreti 90₺, bir saatlik ücreti 12₺ olacaktır.

İşçinin 4 gün fazla mesai yaptığı varsayılırsa;

12 x 1,5 (%50 fazlası) = 18 ₺ işçinin bir saatlik fazla çalışma ücreti.

12 x 1,25 (%25 fazlası) = 15₺ bir saatlik fazla sürelerle çalışma ücreti.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here